Báo cáo biệp pháp Tích hợp liên môn trong dạy học văn miêu tả, góp phần phát triển năng lực, phẩm chất chọ học sinh lớp 5 - Vũ Thị Oanh

Nội dung tài liệu: Báo cáo biệp pháp Tích hợp liên môn trong dạy học văn miêu tả, góp phần phát triển năng lực, phẩm chất chọ học sinh lớp 5 - Vũ Thị Oanh

1. Trường Tiểu học Hùng Tiến Vĩnh Bảo Hải Phòng Báo cáo biện pháp Tích hợp liên môn trong dạy học văn miêu tả, góp phần phát triển năng lực, phẩm chất cho học sinh lớp 5 Trình bày: Vũ Thị Oanh Năm sinh: 1975
2. NỘI DUNG CHÍNH PHẦN MỞ ĐẦU Tích hợp NỘI DUNG TÀI LIỆU THAM KHẢO liên môn trong dạy học văn miêu tả, góp phần phát triển năng lực, phẩm chất cho hs lớp 5 KẾT LUẬN, THỰC HIỆN BIỆN ĐỀ XUẤT PHÁP TẠI ĐƠN VỊ
3. I. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lí do chọn biện pháp 2. Đối tượng áp dụng
4. 1. Lí do chọn biện pháp *Xuất phát từ tầm quan trọng của môn TV: *Xuất phát từ đặc thù của môn TV mà chỉ - Là môn học cần thiết cho tất cả các bậc học môn TV mới có là: TV được chia thành các và cho việc học tốt các môn học khác. phân môn. Mỗi phân môn có nhiệm vụ - Là môn học rất cần thiết cho sinh hoạt và cung cấp, rèn và phát triển cho hs những lao động trong cuộc sống thực tế, đặc biệt kiến thức, KN nhất định. Trong đó phân trong lĩnh vực giao tiếp. môn TLV là phân môn mang tính tổng hợp - Là nền tảng trong bồi dưỡng nhân tài – là cao nhất và vô cùng quan trọng trong một trong những yếu tố để tiếp cận sự tiến chương trình dạy TV. bộ khoa học, cập nhật chương trình GDPT +Dạy TLV không chỉ hình thành các KN mới 2018. nghe, nói, đọc, viết mà còn rèn khả năng =>Vì thế GV cần cố gắng hướng đến sự phát quan sát, giao tiếp, phân tích vấn đề. triển tối đa những Năng lực, Phẩm chất cho =>Hình thành những PC tốt đẹp và NL tổng mỗi hs. hợp của con người mới hiện đại, năng động
5. Với học sinh lớp 5 thì dạy kĩ năng làm văn miêu tả cho các em là rất cần thiết trong việc góp phần phát triển năng lực phẩm chất. Nhưng dạy thế nào cho có hiệu quả và đạt được mục tiêu, tôi đã thực hiện tích hợp liên môn trong dạy văn miêu tả cho học sinh lớp 5 nhằm phát triển năng lực, phẩm chất cho hs lớp 5. Đó cũng là lí do tôi chọn đề tài: “Tích hợp liên môn trong dạy học văn miêu tả góp phần phát triển năng lực phẩm chất cho học sinh lớp 5”
6. 2. Đối tượng áp dụng - Học sinh lớp 5 trường Tiểu học Hùng Tiến Huyện Vĩnh Bảo-Hải Phòng.
7. II. PHẦN NỘI DUNG 1. Mục tiêu biện pháp 2. Cơ sở lí luận và thực tiễn 3. Nội dung các biện pháp 4. Cách thức thực hiện 5. Yêu cầu khi thực hiện
8. 1. Mục tiêu của các biện pháp - Đề cao hiệu quả học tập giúp học sinh học được nhiều kiến thức, học sâu sắc nhất nhưng tiết kiệm thời gian, giảm áp lực học hành. - Phát triển năng lực, phẩm chất cho mỗi học sinh, giúp học sinh trở nên năng động hơn, biết vận dụng kiến thức các môn học khác nhau; tăng cường tư duy tổng hợp, khả năng tự nghiên cứu, tự học. - Trang bị cho học sinh lớp 5 kĩ năng làm bài văn miêu tả, để từ đó bài làm của học sinh được cải thiện, học sinh tự viết được những bài văn miêu tả hay theo đúng yêu cầu đề bài và tâm lí lứa tuổi, chất lượng học tập của các em cũng sẽ được nâng lên. - Giúp học sinh hứng thú, có tâm hồn văn học, yêu thích môn học.
9. 2. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn a) Cơ sở lý luận Theo quan điểm tích hợp, các phân môn được tập hợp lại xung quanh trục chủ điểm và các bài học. Nhiệm vụ cung cấp kiến thức và rèn luyện kĩ năng gắn bó chặt chẽ với nhau. Như vậy, muốn dạy tốt TLV miêu tả người GV phải dạy tốt Tập đọc, Kể chuyện, Chính tả, LTVC. Vì các ngữ liệu trong các phân môn này có nội dung miêu tả khá rõ về cảnh vật, thiên nhiên, con người, ... Vấn đề đặt ra, người dạy làm thế nào từ kiến thức của các phân môn trong môn TV, trên sự cảm nhận riêng của bản thân các em, giúp các em có bài văn sáng tạo, hồn nhiên, trong sáng, mới mẻ như tâm hồn trẻ thơ của chính các em. =>Vậy nên rất cần sự tích hợp liên môn trong dạy văn miêu tả.
10. b) Cơ sở thực tiễn * Các hạn chế khi làm bài văn của học sinh: - Bài viết chưa đảm bảo bố cục. - Bài viết của học sinh còn mắc nhiều lỗi chính tả. - Học sinh chưa xác định được trọng tâm đề bài cần miêu tả. - Nhiều em thường liệt kê, kể lể dài dòng, diễn đạt vụng về, lủng củng. Nhiều em chưa biết dừng lại để nói kĩ một vài chi tiết cụ thể nổi bật. (tả trọng tâm) - Vốn từ ngữ của các em còn nghèo nàn, khuôn sáo, quan sát sự vật còn hời hợt. - HS chưa biết cách dùng các biện pháp nghệ thuật khi miêu tả.
11. * Nguyên nhân dẫn đến các hạn chế đó là: - Khả năng phân tích đề chưa tốt. - Học sinh không được quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả. - Khi quan sát các em không được hướng dẫn về kĩ năng quan sát: quan sát những gì, quan sát từ đâu? Làm thế nào phát hiện được nét tiêu biểu của đối tượng cần miêu tả. - Không biết hình dung bằng hình ảnh, âm thanh, cảm giác về sự vật miêu tả khi quan sát. - Vốn từ nghèo nàn, không biết sắp xếp như thế nào để bài viết mạch lạc, chưa diễn đạt được bằng vốn từ ngữ, ngôn ngữ của mình về một sự vật, cảnh vật, về một con người cụ thể nào đó. - Hs còn ngọng theo địa phương dẫn đến sai chính tả. - Nguyên nhân cuối cùng là trách nhiệm của người giáo viên.
12. Làm cho hs nhận thức được giá trị văn học trong 1 từng phân môn để tạo nên một bài văn hay. 2 Làm giàu vốn từ cho học sinh Biện pháp 3 Giúp học sinh biết tích lũy vốn kiến thức văn học đã thực 4 Tìm hiểu, cảm nhận cái hay, cái đẹp của một đoạn văn hiện 5 Chú trọng hướng dẫn lập và hoàn thiện dàn ý. 6 Dạy theo đối tượng học sinh
13. Biện pháp 1: Giáo viên cần cho học sinh nhận thức được giá trị văn học trong từng phân môn để tạo nên một bài văn hay. * Phân môn Tập đọc: Tập đọc là phân môn khá quan trọng trong việc dạy tích hợp kiến thức văn. - Các văn bản sử dụng là một nguồn kiến thức lớn thuận lợi cho việc cung cấp từ ngữ, hình ảnh, cách viết định hướng cho hs học TLV - Qua hệ thống câu hỏi ở mỗi bài giúp hs nắm được nội dung bài từ việc giải nghĩa từ, phát hiện từ ngữ giàu hình ảnh, chi tiết có giá trị tiêu biểu, => từ đó hs hiểu được chất văn chứa trong từng tác phẩm. - Qua đọc diễn cảm ở mỗi bài là bồi dưỡng tình cảm, tâm hồn văn học cho học sinh và cũng là phát triển phẩm chất, năng lực nhân cách cho mỗi học sinh.
14. * Phân môn Kể chuyện: Cũng giống như Tập đọc, chất văn trong phân môn Kể chuyện thể hiện rõ ở ngữ liệu bài học. Phần lớn những câu chuyện đưa vào chương trình là những tác phẩm văn học có nội dung hấp dẫn, cảm động, giàu ý nghĩa, có tính văn chương, có tính nghệ thuật cao. Qua học kể chuyện, những câu chuyện tác động mạnh mẽ đến tâm hồn HS. Học sinh sẽ được bồi dưỡng về nhận thức, tình cảm, được làm giàu vốn từ và phát triển tư duy đặc biệt là tư duy hình tượng. Đó là kiến thức, kĩ năng rất cần thiết khi viết văn miêu tả. Qua các tiết Kể chuyện hs sẽ dần hoàn thiện và có kĩ năng giao tiếp cho người nghe cảm thấy hứng thú, ý thức được cái hay cái đẹp trong ngôn ngữ.
15. * Phân môn Luyện từ và câu Theo quan điểm giao tiếp các kiến thức, kĩ năng về từ và câu cần cung cấp cho Hs theo hướng thực hành. - Ngữ liệu trích đoạn từ các văn bản nghệ thuật phong phú, đa dạng giúp Hs hiểu rõ và mở rộng vốn từ ngữ về nhà trường, bè bạn, thầy cô ; biết thêm về cây cối vật nuôi, thế giới tự nhiên bao la xung quanh => từ đó giúp các em có nhiều lựa chọn khi cần sử dụng kiến thức như cách lựa chọn từ ngữ, cách dùng TV tinh tế biểu cảm. Và TLV sẽ là cơ hội để các em được thể hiện. - Đặc biệt các dạng bài dạy về câu: câu theo mục đích nói, câu theo cấu tạo ngữ pháp, hay các cách liên kết câu Khi chữa câu trong bài TLV cho Hs bắt buộc phải sử dụng kiến thức về câu ở phân môn LTVC để viết được câu đúng. Cách sử dụng các QHT trong câu để giúp diễn đạt được ý cần thể hiện.
16. Nói tóm lại phân Tập đọc mở rộng vốn hiểu biết, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, nhân cách cho Hs. LTVC cung cấp vốn từ ngữ, cách viết câu, xây dựng đoạn. Chính tả giúp Hs viết đúng chính tả. Việc học tích hợp các phân môn Tập đọc, Kể chuyện, LTVC, Chính tả giúp Hs có kiến thức kĩ năng để học tốt TLV, đặc biệt văn miêu tả. Học tốt văn miêu tả là góp phần phát triển năng lực, phẩm chất cho Hs.
17. Biện pháp 2: Làm giàu vốn từ cho học sinh Biện pháp này giúp hs có vốn từ để tái hiện sự vật mình qs được. Đồng thời rèn kĩ năng sử dụng vốn từ của mình sao cho đúng, hay. Cách tiến hành: * Làm giàu vốn từ cho học sinh thông qua các phân môn trong môn Tiếng Việt: - Phân môn Tập đọc giúp các em hiểu được nghĩa gốc (nghĩa đen), nghĩa chuyển (nghĩa bóng), hiểu được nội dung của các đoạn văn, khổ thơ có ý nghĩa miêu tả (cảnh vật, con người, ...). Mỗi tiết dạy Tập đọc nên thêm một vài câu hỏi về thể loại, bố cục và trình tự miêu tả của tác giả để học sinh được học tập, được hiểu thêm và thấm dần cách viết văn thuộc thể loại văn miêu tả.
18. - Phân môn Luyện từ và câu là phân môn có thể giúp học sinh làm giàu vốn từ nhiều nhất khi dạy các tiết Mở rộng vốn từ. Trong các tiết này có các bài tập mở rộng vốn từ rất cụ thể, thiết thực như tìm từ, ghép từ, phát hiện từ miêu tả, dùng từ đặt câu, sắp xếp các từ thành nhóm miêu tả như nhóm từ ngữ miêu tả ngoại hình, nhóm từ ngữ miêu tả đặc điểm cảnh vật, nhóm miêu tả hoạt động, ... - Đặc biệt ở chính phân môn Tập làm văn, giáo viên có thể giúp học sinh làm giàu vốn từ theo các đề tài nhỏ.
19. * Làm giàu vốn từ cho học sinh thông qua các nguồn tài liệu sách, báo, truyện Hiện nay, việc phát triển văn hóa đọc ở trường tôi đã được thực hiện thường niên, do vậy theo lịch hàng tuần các em được xuống thư viện đọc sách, báo, truyện .... để tích lũy thêm vốn từ. Ngoài ra tôi làm giàu vốn từ cho học sinh trong các giờ sinh hoạt câu lạc bộ như: “Yêu thơ văn em tập viết”, như “Em tập làm MC”, ...
20. * Hướng dẫn học sinh sử dụng từ ngữ trong văn miêu tả. Sau khi học sinh đã có một vốn từ nhất định, tôi giúp học sinh các cách sử dụng vốn từ trong miêu tả như: sử dụng từ láy, sử dụng tính từ tuyệt đối (đỏ mọng, đặc sệt, trong suốt...), sử dụng các biện pháp nghệ thuật (so sánh, nhân hóa, ẩn dụ...). * Ví dụ: - Trong phân môn Luyện từ và câu bài: Mở rộng vốn từ Thiên nhiên (Bài tập 4 - SGK Tiếng Việt 5 - trang 78). Tìm những từ ngữ miêu tả sóng nước. Đặt câu với một trong các từ ngữ vừa tìm được? a) Tả sóng nước. M: ì ầm b) Tả làn sóng nhẹ. M: lăn tăn c) Tả đợt sóng mạnh. M: cuồn cuộn